BerriakFamiliaMizpirondoaTallerMakhilaEuskal Herria

Infos, coordonnées, plan du site







Mizpirondoa
2-3 metrako arbolattoa da mizpirondoa, bainan 6 etaraino heltzen ahal. Aski desbardinki heldu da eta maizenik oihanska, xara eta berroetan, Europako hego-mendebalean aurkitzen da gehienik.
Haren latinezko izenak, Mespilus germanica, salatzen du Alemania aldekoa ditakeela bainan itxurak emaiten du aspaldian sartu zela Europarat, Pertsia eta Balkanetako iparraldetik.
Haren fruitua, mizpira, ustel mulikaturik jaten da lehen izotzen ondotik eta famatua ere da bere medikuntzako bertuteen gatik. Barneko minentzat baliatzen da : "mizpirak barnea sustengatzen duela" diote.

Epeluzeska behar du mizpirak haunditzeko, horrek emaiten baitio bere zailtasuna. Bere zura gogorra du, berdina eta fina. Azal legun bat hartzen du, ezin higatua eta kasik ezin hautsia. Arrakesta gaitza zuen lehenago tresna-gider, azote edo kana egiteko.
 
Renarten elaberriak, hala nola "mizpira -makhila ona" aipatzen du. Bretanian mizpiratik egiten zuen bere "penn-baz" makilttoa. Voltairek dio Flandriako hirietako burjesek bazutela mizpirakiz egin mazoarenbaliatzeko fagore berezia auzietan. Euskal Herrian mizpirazko bastoin ferratua deitzen da makhila bere kobrezko buruarekin batetik eta ukaraiko larrua bestetik (Fabre, 1869). Ainitz mintzaria eta lenguaietan ezagutua da mizpirondoa: nispolero espaiñolez, medlartree ingelesez, mespelbaum alemanez, nespolo italiarez, Euskaraz mizpirondoa eta fruitoa mizpira, bretoieraz mesper. 
Frantzian, ainitz lekutan, deitzen dute mêlié, mellier, népi, nespoulié edo mesplé. Grekatar mespilon hitzetik eta latinezko mespilusetik du bere erroa.